Türkiye’de sesli arama kullanımının nerelerde yoğunlaştığına dair veriler, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yayımlanan elektronik haberleşme istatistiklerine dayanmaktadır. Geçtiğimiz yıl, yaklaşık 99,7 milyon mobil abone ile Türkiye’de mobil hizmetlerin yaygınlık oranı yüzde 117’ye ulaşmıştır. Mobil teknolojilerin ve akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla birlikte sabit telefon kullanımı giderek azalırken, mobil cihazların kullanımı artış göstermiştir. Bu değişim sonucunda, sabit ses trafiği düşerken, mobil ses trafiği ise değer kazanmaktadır.
Sabit ses trafiği, verilerin tutulmaya başlandığı 2004 yılında 65,2 milyar dakika seviyesindeyken, 2016 yılı itibarıyla bu rakam 10 milyar dakikanın altına gerilemiştir. Geçtiğimiz yıl ise sabit ses trafiği 5,06 milyar dakika olarak ölçülmüştür. Ancak mobil ses trafiği, 2004 yılında 20,3 milyar dakika seviyesindeyken, 2014 yılında 200 milyar dakikayı aşmış ve 2024 yılında 318 milyar dakika ile rekor kırmıştır. Fakat geçen yıl, mobil ses trafiği, verilerinin tutulmaya başlandığı 2004 yılından bu yana ilk kez gerileyerek 312,5 milyar dakikaya inmiştir.
Türkiye Bilişim Derneği (TBD) Genel Başkanı Kenan Altınsaat, sabit ses trafiğindeki düşüşün teknolojik gelişmelerle yakından ilişkili olduğunu belirtmektedir. Mobil ses trafiğinin, uzun bir süre yüzde 10’un üzerinde büyüme gösterdiğini vurgulayan Altınsaat, son dört yılda bu oranın yüzde 1’in altına düştüğünü ifade etmiştir. Mobil haberleşme uygulamalarının artışı, bu düşüşte önemli bir rol oynamaktadır. WhatsApp, Facetime ve Messenger gibi uygulamalar üzerinden yapılan aramalar, ses trafiğini etkilemekte ve kullanıcılar bu platformlara yönelmektedir.
Altınsaat, Türkiye’de bilişim altyapısına yapılan yatırımlarla birlikte internet hızının önemli ölçüde arttığını ve bu durumun vatandaşların ses trafiğini internet tabanlı uygulamalar üzerinden gerçekleştirmelerine olanak sağladığını belirtmiştir. Özellikle son çeyrekte konuşma sürelerinde düşüş yaşanmış, internet tabanlı görüntülü görüşme seçeneklerinin artması da mobil ses trafiğinin azalmasına katkıda bulunmuştur.
Fiber optik ağ uzunluğunun 2002 yılında yaklaşık 81 bin kilometre iken, günümüzde 657 bin kilometreye ulaştığını ifade eden Altınsaat, bu alanda daha alacak çok yol olduğunu da vurgulamıştır. Türkiye’deki sabit ve mobil ses trafiği ile yıllık değişim oranları ise şu şekildedir:
Yıllar | Sabit Ses Trafiği (milyar dakika) | Değişim Oranı | Mobil Ses Trafiği (milyar dakika) | Değişim Oranı
—|—|—|—|—
2016 | 9,2 | -18,6 | 240,7 | 8,1
2017 | 7,6 | -17,4 | 256,7 | 6,6
2018 | 6,7 | -11,8 | 267,6 | 4,2
2019 | 6,3 | -6 | 273,8 | 2,3
2020 | 5,7 | -9,5 | 296,9 | 8,4
2021 | 5,2 | -8,8 | 313,2 | 5,5
2022 | 4,9 | -6,3 | 314,7 | 0,5
2023 | 4,63 | -4,9 | 316,8 | 0,7
2024 | 5,1 | 10,2 | 318 | 0,4
2025 | 5,06 | -0,9 | 312,5 | -1,7
Bu veriler, Türkiye’deki sesli arama eğilimlerini ve dijital iletişimin evrimini gözler önüne sermektedir.
