Kamuoyunda uzun süredir beklenen ve “12. Yargı Paketi” olarak adlandırılan kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Adalet sisteminin çok daha hızlı ve verimli çalışmasını hedefleyen yasa, hukuki süreçlerde köklü değişiklikler barındırıyor.
İşte yeni yasal düzenlemeyle uygulamaya girecek olan 10 temel başlık ve detayları:
1. IBAN Bilgilerini Paylaşanlara Ceza İndirimi Geliyor
Halk arasında “IBAN mağdurları” şeklinde nitelendirilen, maddi kazanç elde etmek amacıyla banka ya da kredi kartı bilgilerini, kripto varlık veya aracı kurum hesap bilgilerini başkalarına kullandıran kişilere yönelik yeni bir düzenleme yapıldı. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158. maddesine eklenen fıkrayla; bu hesapların kullanımını sağlayan zorunlu bilgileri başkasına verme fiiliyle sınırlı durumlarda, verilecek ceza yarı oranında düşürülecek.
2. Geçmiş Kararlar İçin Geçiş Hükümleri Nasıl Uygulanacak?
Dosyası Devam Edenler: Düzenleme yürürlüğe girmeden önce mahkumiyet kararı verilmiş ancak davası üst mahkemelerde (Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay) bulunan sanıkların dosyaları bozulacak ve yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine geri gönderilecek.
Cezası Kesinleşen ve İnfaz Aşamasında Olanlar: Bu durumdaki hükümlüler, mağdurun uğradığı zararı mahkemenin ihtarıyla birlikte 6 ay içinde tamamen karşılar ya da aynen iade ederse, TCK’nin etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanarak yarı oranına kadar ceza indiriminden faydalanabilecek. Bu süreçte zarar tamamen karşılanana kadar infazın ertelenmesine karar verilemeyecek.
3. Belirsiz Faiz Oranlarında Yeni Hesaplama Yöntemi
Taraflar arasında yapılan sözleşmelerde faiz miktarının açıkça belirlenmediği durumlarda, kanuni faiz hesaplaması yeniden düzenlendi. Buna göre yıllık faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) bir önceki yılın 31 Aralık tarihindeki kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden hesaplanacak. 30 Haziran’daki oran ile bir önceki yıl sonundaki oran arasında 5 puan veya daha fazla fark varsa, yılın ikinci yarısı için yeni oran baz alınacak.
4. Hakim ve Savcı Yardımcılarına Kapsamlı Eğitim Dönemi
Yeni yasa ile hakim ve savcı yardımcılarına; anayasa, insan hakları, ceza, idare, vergi ve usul hukuku gibi temel alanların yanı sıra gerekçeli karar yazımı, duruşma yönetimi ve kişisel gelişim konularında detaylı eğitimler verilecek. Bu eğitimlerin ardından yapılacak yazılı ve sözlü sınavlarda adayların mesleki yeterlilikleri, Türkçe kullanım becerileri ve genel kültür düzeyleri ölçülecek. Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülmesi mümkün olan dosyalarda bilirkişiye başvuran yargı mensuplarına uyarma cezası verilecek.
5. Genetik İnceleme Sonuçları Dijital Ortamda Gizlenecek
Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki değişiklikle, genetik analiz sonuçları kişisel bilgilerden tamamen arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Davanın beraatle sonuçlanması, kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesi gibi durumlarda veriler anında imha edilecek. Diğer durumlarda ise kararın kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle birlikte savcı gözetiminde yok edilecek. Sisteme kaydedilen bu hassas veriler, yalnızca yürütülen soruşturmalarda maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme veya savcılık kararıyla kullanılabilecek.
6. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Şartları
Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme HAGB kararı verebilecek. Bunun için sanığın kasıtlı bir suçtan sabıkasının olmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması ve mağdurun veya kamunun uğradığı maddi zararın tamamen giderilmesi şart koşulacak. HAGB kararı alan sanıklar 5 yıl boyunca denetim süresine tabi tutulacak.
7. HAGB Hangi Suçlarda Uygulanamayacak?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı; işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevlerini yürütürken işledikleri ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında “kötü muamele” olarak değerlendirilebilecek suçlarda kesinlikle uygulanmayacak.
8. Duruşma Arasındaki Bekleme Süreleri Kısaltılıyor
Hukuk davalarında yargı sürecini hızlandırmak amacıyla duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek. Bilirkişi raporunun gecikmesi veya istinabe işlemleri gibi zorunlu hallerde hakim, gerekçesini yazılı belirterek bu süreyi uzatabilecek. Sesli ve görüntülü (SEGBİS) katılım sağlanan duruşmalarda imza süreçlerine ilişkin yeni kolaylıklar sağlanacak ve bu madde kanunun yayımından 3 ay sonra yürürlüğe girecek.
9. Tazminat Alacaklarında Faiz Başlangıç Tarihleri Netleşti
İş gücü kaybı veya destekten yoksun kalma durumlarında hesaplanacak tazminatlarda faiz başlangıç tarihleri ayrıştırıldı:
Kazancın net olarak bilindiği dönemlere ilişkin tazminat tutarlarına haksız fiil veya zararın gerçekleştiği tarihten itibaren,
Kazancın henüz bilinemediği dönemlere ait tazminat tutarlarına ise mahkemenin karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.
10. Danıştay Yapısında Süre Uzatımına Gidildi
Danıştay Kanunu’nda yapılan değişiklikle, kurumdaki daire sayısının 10’a düşürülmesine ilişkin daha önce belirlenen ve 23 Temmuz 2026’da dolacak olan yasal süre 4 yıl daha uzatıldı. Bu kapsamda, boşalan her iki üyelik yerine tek bir üye seçilmesi uygulaması da 23 Temmuz 2030 yılına kadar ertelenmiş oldu.
